Η σημερινή επέτειος της 13ης Φεβρουαρίου 2026 μας γυρίζει ακριβώς μισό αιώνα πίσω, σε μια εποχή που η Ελλάδα προσπαθούσε ακόμα να βρει τις ισορροπίες της μέσα στην πρώτη περίοδο της Μεταπολίτευσης.
Ήταν μια Παρασκευή, όπως και η σημερινή, όταν η εύφορη γη των Μεσογείων μετατράπηκε σε πεδίο μάχης, σημαδεύοντας ανεξίτηλα την ιστορία της Αττικής.
Τα επεισόδια που ξέσπασαν στα Σπάτα στις 13 Φεβρουαρίου 1976 δεν ήταν απλώς μια τοπική διαμαρτυρία, αλλά η πρώτη μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στο όραμα του εκσυγχρονισμού της χώρας και την ανάγκη των ανθρώπων της γης να προστατεύσουν το βίο και την παράδοσή τους.
Το «νέο αεροδρόμιο των Αθηνών», που τότε φάνταζε σαν ένα μακρινό και απειλητικό σχέδιο επί χάρτου, έγινε η θρυαλλίδα για μια από τις πιο βίαιες κοινωνικές εκρήξεις εκείνης της δεκαετίας.
Η Σύγκρουση δύο Κόσμων στον Κάμπο των Μεσογείων
Στα μέσα της δεκαετίας του ’70, η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή είχε θέσει ως προτεραιότητα τη μεταφορά του αεροδρομίου από το Ελληνικό, το οποίο ήδη παρουσίαζε σημάδια κορεσμού, στην περιοχή των Σπάτων. Για την κεντρική διοίκηση, η επιλογή ήταν γεωγραφικά και τεχνικά η ιδανική. Για τους κατοίκους των Σπάτων, όμως, η απόφαση αυτή ισοδυναμούσε με καταστροφή. Ο κάμπος των Μεσογείων δεν ήταν απλώς μια έκταση γης ήταν ένας από τους πλουσιότερους αμπελώνες της Ευρώπης, η πηγή της περίφημης σαββατιανής ρετσίνας και ο τόπος όπου χιλιάδες οικογένειες στήριζαν την επιβίωση τους για γενιές.
Τα επεισόδια στα Σπάτα επί κυβέρνησης Κωνσταντίνου Καραμανλή
Οι απαλλοτριώσεις χιλιάδων στρεμμάτων που ανακοινώθηκαν προκάλεσαν ακαριαία την αντίδραση των αγροτών. Οι κάτοικοι ένιωθαν ότι η πολιτεία τους θυσίαζε στον βωμό της ανάπτυξης, χωρίς να λαμβάνει υπόψη το κοινωνικό και οικονομικό κόστος της απώλειας της καλλιεργήσιμης γης. Η ένταση σιγοέβραζε για μήνες, με συνελεύσεις στις πλατείες και πορείες, μέχρι που η 13η Φεβρουαρίου ορίστηκε ως η ημέρα της μεγάλης κινητοποίησης, η οποία έμελλε να καταλήξει σε γενικευμένη σύρραξη.
Η μαύρη Παρασκευή των Σπάτων και η καταστολή
Από νωρίς το πρωί εκείνης της Παρασκευής, εκατοντάδες κάτοικοι των Σπάτων, αλλά και των γύρω περιοχών όπως η Παιανία και το Κορωπί, συγκεντρώθηκαν για να εμποδίσουν την είσοδο των κυβερνητικών κλιμακίων και των μηχανημάτων που θα ξεκινούσαν τις προκαταρκτικές εργασίες. Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη. Οι διαδηλωτές είχαν στήσει οδοφράγματα με τρακτέρ, πέτρες και ξύλα, δηλώνοντας αποφασισμένοι να μην υποχωρήσουν αν δεν ανακληθεί η απόφαση για το αεροδρόμιο.
