Μια σημαντική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για εκτάσεις στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα των παλαιών οικοδομικών αδειών και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν όταν ένα ακίνητο έχει συμπεριληφθεί στον δασικό χάρτη.
Με την απόφαση 1359/2026, το ΣτΕ ακύρωσε εν μέρει την κύρωση του δασικού χάρτη του Δήμου Μαρκοπούλου και παρέπεμψε την υπόθεση στην αρμόδια αρχή για νέα εξέταση.
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι μια παλιά οικοδομική άδεια αρκεί από μόνη της για να αποχαρακτηριστεί μια έκταση. Καθιστά όμως σαφές ότι νόμιμες διοικητικές πράξεις του παρελθόντος δεν μπορούν να αγνοούνται, όταν δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες για τον χαρακτηρισμό ενός ακινήτου.
Οι παλιές άδειες στο Μαρκόπουλο
Στη συγκεκριμένη υπόθεση είχαν προσκομιστεί, μεταξύ άλλων, οικοδομική άδεια του 2002, αλλά και παλαιότερες άδειες και διοικητικές πράξεις που έφταναν ακόμη και στη δεκαετία του 1970 και συνδέονταν με τη λειτουργία μονάδας παραγωγής έτοιμου σκυροδέματος.
Το ΣτΕ έκρινε ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία έπρεπε να εξεταστούν ουσιαστικά πριν οριστικοποιηθεί ο χαρακτηρισμός των εκτάσεων.
Δεν αποφάνθηκε ότι οι επίμαχες ιδιοκτησίες είναι αυτομάτως μη δασικές. Ζήτησε να ελεγχθεί εάν οι οικοδομικές άδειες αφορούν πράγματι τις συγκεκριμένες εκτάσεις, εάν πληρούνταν οι νόμιμες προϋποθέσεις όταν εκδόθηκαν και ποια ακριβώς επιφάνεια ήταν αναγκαία για την εφαρμογή τους.
Στη νέα εξέταση θα πρέπει να συνεκτιμηθούν και άλλα διαθέσιμα στοιχεία, όπως αεροφωτογραφίες και τοπογραφικά διαγράμματα.
Το πρόβλημα με τα παλιά αρχεία
Η υπόθεση του Μαρκοπούλου αναδεικνύει παράλληλα ένα σημαντικό πρακτικό πρόβλημα: οι δασικοί χάρτες είναι ψηφιακοί, όμως δεν υπάρχει ένα πλήρες, ενιαίο και διασυνδεδεμένο ψηφιακό αρχείο όλων των παλιών οικοδομικών αδειών.
Πολλές από αυτές εκδόθηκαν δεκαετίες πριν από την ηλεκτρονική εποχή και τα σχετικά στοιχεία παραμένουν κατανεμημένα σε διαφορετικές υπηρεσίες και αρχεία.
Το σύστημα e-Άδειες καλύπτει την ηλεκτρονική διαχείριση των νεότερων αδειών, ενώ ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης συγκεντρώνει σταδιακά περισσότερα πολεοδομικά και χωρικά δεδομένα. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλες οι παλαιότερες άδειες έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί και συνδεθεί με κάθε ιδιοκτησία.
Τι σημαίνει για τους ιδιοκτήτες
Η απόφαση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ιδιοκτήτες των οποίων τα ακίνητα εμφανίζονται ως δασικά, ενώ διαθέτουν παλιές οικοδομικές άδειες ή άλλες διοικητικές πράξεις.
Κρίσιμα μπορεί να αποδειχθούν η ίδια η άδεια, το τοπογραφικό που τη συνοδεύει, η αντιστοίχισή της με τη σημερινή ιδιοκτησία, οι όροι αρτιότητας που ίσχυαν όταν εκδόθηκε και τα στοιχεία για το τι τελικά κατασκευάστηκε.
Υπάρχει όμως μια σημαντική παράμετρος: ακόμη και εάν αναγνωριστεί η ισχύς μιας νόμιμης οικοδομικής άδειας, η εξαίρεση από τη δασική νομοθεσία μπορεί να αφορά μόνο την έκταση που ήταν αναγκαία για την εφαρμογή της και όχι υποχρεωτικά ολόκληρη την ιδιοκτησία.
Η απόφαση του ΣτΕ για το Μαρκόπουλο δεν δημιουργεί, επομένως, έναν αυτόματο μηχανισμό αποχαρακτηρισμού. Δείχνει όμως ότι μια παλιά οικοδομική άδεια ή άλλη νόμιμη διοικητική πράξη μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό στοιχείο για την επανεξέταση μιας έκτασης που έχει χαρακτηριστεί δασική.
